أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

338

قانون ( فارسى )

فصل اول گفتارى دربارهء دندانها دانستى كه ما دربارهء دندان و تشريح و فايدهء آن سخن رانديم ، بايد بدان رجوع كنى ! و بدانى كه دندانها جزو استخوانهايى هستند كه هرچه از عصب نرم مغز بر آنها وارد آيد حس مىكنند . هرگاه به درد آمد ، احساس تپش و پريدگى و گاهى خارش و غلغلك مىكند . گاهى سستى ، بىآرامى ، بركندگى ، برآمدگى و تغيير رنگ در خود دندان يا در ميناى دندان و درد ، تآكل ، تعفن ، شكستگى وجود دارد . گاهى درد بسيار شديد ، خارش ، كندى كه نتواند شيرين يا ترش‌مزه را بجود ، از گرم يا سرد يا از هر دو باهم آزار بيند ، در اندازه تغيير يابد : درازتر ، بزرگتر ، يا ساييده و كوچكتر مىشود . گاهى به ورمهايى مبتلا مىشود و اين چيزى طبيعى است كه هرچه وسيلهء غذاى نمودهنده تمدد يابد كشيدگى ماهيچه‌ها را هم پذير است . اگر مواد زائد از نياز را در خود نفوذ نمىداد ، رنگش به سبزى و سياهى تبديل نمىشد ، كه اين تبديل رنگ از مواد زائد از نياز است . دندان هميشه قابليت رشد و افزايش را داراست كه جاى ساييدگى را پر كند ، به‌طورى كه دندان مقابل با دندان افتاده يا كشيده درازتر از حالت اولى مىشود ، به شرطى كه ساييدگى از دراز شدن پيشگيرى نكند . و بدان ! كه از لثه مىتوان مزاج دندان را شناخت ، آيا زرد مرارى ، يا سفيد بلغمى ، يا سرخ خونى ، يا سياه بدرنگ سودايى است . فصل دوم بهداشت دندان كسى كه بخواهد دندانش سالم بماند ، بايد هشت چيز را رعايت كند : 1 - از زياد استعمال كردن خوراك و نوشابه‌هايى كه به سرعت در معده فاسد مىشوند مانند شير ،